Gracjan Adam Chmielewski
Biografia
Gracjan Adam Chmielewski pochodził z rodziny szlacheckiej, urodził się w Kraśniku 18 grudnia 1841. Ukończył Gimnazjum Gubernialne w Lublinie, które zakończył w 1861, a następnie podjął studia w Instytucie Politechnicznym i Rolniczo-Leśnym w Puławach.
W styczniu 1863, jako student Instytutu Politechnicznego w Puławach, wstąpił do biwakującego w wąwozach Kazimierza Dolnego zgrupowania powstańczego Leona Frankowskiego i Antoniego Zdanowicza. Walczył w Sandomierskiem, w oddziałach Mariana Langiewicza i po powrocie w Lubelskie, w kawalerii Tomasza Wierzbickiego i Karola Hermana Wagnera. Brał udział w bitwach powstańczych na Lubelszczyźnie: pod Kaniwolą, Chruśliną i Żyrzynem. Aresztowany i więziony, pozostawał później pod nadzorem policyjnym.
Stopień magistra nauk przyrodniczych uzyskał w Szkole Głównej w Warszawie. Zamieszkał wraz z żoną Walerią z Oszczepalskich w Warszawie, gdzie w latach 1869–1905 pracował jako nauczyciel przedmiotów przyrodniczych w różnego typu szkołach państwowych i prywatnych. Przez blisko 40 lat uczył w szkołach warszawskich. W 1905 przeszedł na emeryturę i osiadł w Samurkach pod Lublinem. Po kilku miesiącach – dzięki zelżeniu ucisku rusyfikacyjnego, wskutek wybuchu rewolucji 1905, mógł zorganizować pierwsze polskie prywatne Gimnazjum Męskie im. Stanisława Staszica przy ul. Królewskiej 15, którego został pierwszym dyrektorem. Władze rosyjskie odmówiły jednak szkole praw państwowych, a po zakończeniu nauki młodzież była bez perspektyw. O otwarcie jej występowała spółka cywilna. Eugeniusz Eibisch w Prywatnym Filologicznym Zakładzie Naukowym im. Staszica w Lublinie pod kierunkiem Gracjana Chmielewskiego współtworzył tajną organizację o charakterze politycznym. Jako dyrektor prowadził szkołę im. Staszica do 7 maja 1919, tj. do chwili przekazania jej władzom państwowym.
Był pierwszym prezesem Oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Lublinie. Był inicjatorem budowy obelisku z jasnego śląskiego granitu – popiersia Fryderyka Juriewicza, głównego twórcy toru wyścigowego w Warszawie. Po odzyskaniu niepodległości (1918) w II Rzeczypospolitej został awansowany do stopnia porucznika-weterana Wojska Polskiego. Gracjan Chmielewski za pracę w dziele odzyskania niepodległości otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 8730 (1922) oraz pośmiertnie, 8 listopada 1930, Krzyż Niepodległości z Mieczami.
Zmarł 17 maja 1930 w Wymysłowie Kolonii i pochowany został na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie. Był jednym z dwóch najdłużej żyjących kombatantów powstania styczniowego na ziemi nałęczowskiej. Był współautorem podręcznika Klucz do oznaczania roślin spotykanych na wycieczkach botanicznych (wydanego w 1911).